جرجی زیدان

رمان‌های تاریخی:

بیشتر شهرت زیدان به سبب داستان‌های تاریخی اوست و زیدان را پیشگام این نوع ادبی می‌دانند. زیدان ۲۲ داستان تاریخی دارد که اولی المملوک‌الشارِد (چاپ ۱۸۹۱) و آخری شجرة الدّر (چاپ ۱۹۱۴) است. از این میان، هفده داستان به تاریخ عرب و اسلام تا عصر صلاح‌الدین ایوبی بر می‌گردد، چهار داستان متعلق به تاریخ جدید مصر و یکی هم متعلق به تحولات عثمانی است. زیدان تحت تأثیر و نفوذ داستان‌نویسان اروپایی، به خصوص والتر اسکات و الکساندر دوما، بوده و گرچه نتوانسته به سطح هنری آنها برسد، در این زمینه در ادبیات عرب موفق بوده‌است. در این داستان‌ها زیدان قصد دارد وقایع گذشته را در روند دگرگونی حیات سیاسی عرب روایت کند؛ ازاین‌رو، جنبه تعلیمی و سرگرمی داستان‌ها بر جنبه هنری آنها برتری دارد. داستان‌های وی طرح ساده‌ای دارند. محور اصلی این داستانها، عشق مجازی به زیبایی مسحورکننده زنی است که غالباً واقعیت مستند تاریخی ندارد. وی واقعیت‌های تاریخی را با این عشق مجازی می‌آمیزد و با نثری ساده و ایجاد کشمکش و تعلیق و هیجان، خواننده را تا پایان با خود همراه می‌کند. داستان‌های وی بارها تجدید چاپ و به فارسی، ترکی، هندی، روسی، آلمانی و برخی زبان‌های دیگر ترجمه شده‌است. ناقدان شیوه داستان‌نویسی زیدان را ستایش می‌کنند، اما داستان‌هایش اعتبار تاریخی ندارند. به‌نظر می‌رسد که زیدان تعمداً، برای تحقیر عرب‌ها، تاریخ آنها را تحریف کرده‌است. نویسندگانی نظیر فَرح أَنطون در داستان أورشلیم الجدیدة و القائم مقام نسیب بک در داستان خفایا مصر از او پیروی کرده‌اند، ولی هیچ‌کدام نتوانسته‌اند به محبوبیت زیدان دست یابند.

تاثیر بر دیگران:

جرجی زیدان در کتاب تاریخ ادبیات عرب مدعی شد که شیعیان, آثار مکتوب قابل توجّهی در تاریخ عرضه نکرده‌اند و نقش مؤثّری در پیشرفت علوم اسلامی نداشته‌اند.

سه دوست جوان که از دانش آموختگان حوزه علمیه نجف و تربیت یافته فرهنگ شیعه بودند و عمیقاً جریان فرهنگی شیعه را می‌شناختند و این ادعا را خلاف واقع می‌دانستند, با یکدیگر هم پیمان شدند که هر کدام به گونه‌ای به آن پاسخ دهند و زیدان را متوجه خطای تاریخی بزرگش بنمایند.

یکی از آن سه تن, علامه شیخ محمدحسین کاشف‌الغطا (درگذشته ۱۳۷۳ قمری) بود که به نقد روش تحقیق این کتاب پرداخت و خطاهای متعدّد آن را بر شمرد و حاصل کار خود را به صورت کتابی به نام النقود و الردود (نقدها و پاسخ‌ها) منتشر ساخت.

دومین دوست, علامه سید حسن صدر بود که کتابی با نام تاسیس الشیعة الکرام لعلوم الاسلام (بنیانگذاری علوم اسلامی به دست شیعه) منتشر شد و محقّقان را متوجّه جنبه‌های ناگفته تاریخ علوم اسلامی نمود. امّا سومین دوست که علامه شیخ آقابزرگ تهرانی بود که با کوششی زیاد، کتابخانه‌های سراسر کشورهای اسلامی را کاوید و از میان کتاب‌های آنها نزدیک به شصت هزار کتاب شیعی را شناسایی کرد و بدین ترتیب, توانست (کتاب شناسی بزرگ شیعه) را از آغاز تاریخ اسلام تا عصر خویش تدوین کند. این کتاب‌شناسی که نگاهی به هزار و سیصد سال فعالیت علمی شیعه دارد, طی حدود سی جلد و با عنوان الذریعة الی تصانیف الشیعة (راهنمای آثار مکتوب شیعه), پاسخ مشروحی بود به ادّعای جرجی زیدان. بعدها این اثر, منشأ تحقیقات تازه‌ای در باب مکتوبات شیعه گشت و آثار فراموش‌شده را باز‌شناساند

آثار:

پژوهش‌های تاریخی

  1. تاریخ مصر ۱۸۸۹
  2. تاریخ فراماسون‌ها ۱۸۸۹
  3. تاریخ ملل ۱۸۹۰
  4. تاریخ یونان و روم ۱۸۹۹
  5. تاریخ تمدن اسلامی ۱۹۰۲-۱۹۰۶
  6. تاریخ عرب قبل از اسلام ۱۹۰۸

ادبیات:

  • زبان عربی و فلسفه زبانی ۱۸۸۹
  • تاریخ ادبیات عرب ۱۹۱۱

داستان‌های تاریخی

  1. المملوک‌الشارِد ۱۸۹۱
  2. اسیر المهتدی ۱۸۹۲
  3. استبداد ممالیک ۱۸۹۳
  4. جهاد المحبین ۱۸۹۳
  5. أرمانوس مصری: داستان گشودن مصر بدست عمروعاص ۱۸۹۶
  6. دختران غسان ۱۸۹۷/۹۸
  7. عذراء قریش: داستان کشته‌شدن عثمان و جنگ‌های جمل و صفین ۱۸۹۹
  8. هفده رمضان: داستان کشته‌شدن علی ابن ابیطالب ۱۹۰۰
  9. پیشوای کربلا: داستان کشته‌شدن حسین ابن علی ۱۹۰۱
  10. حجاج بن یوسف: درباره سیاست دوران بنی امیه ۱۹۰۲
  11. فتح اندلس ۱۹۰۳
  12. شارل و عبدالرحمن: داستان پیروزی‌های اسلام در اروپا ۱۹۰۴
  13. ابومسلم خراسانی ۱۹۰۵
  14. عباسه دختر هارون الرشید ۱۹۰۶
  15. امین و مامون ۱۹۰۷
  16. عروس فرغانه: داستانی در مورد زمان المعتصم و پایتخت شدن سامرا ۱۹۰۸
  17. احمد بن طولون: داستانی در مورد مصر در قرن سوم هجری ۱۹۰۹
  18. عبدالرحمن ناصر:در مورد دوران زرین اندلس ۱۹۱۰
  19. خیزش عثمانی:درباره اوضاع سیاسی دوره عبدالحمید دوم ۱۹۱۱
  20. دختر قیروان ۱۹۱۲
  21. صلاح الدین ایوبی ۱۹۱۳
  22. شجر الدر ۱۹۱۴

مجله‌ها

  1. مجله الهلال ۱۸۹۲-۱۹۱۴

زندگی‌نامه

  1. زندگی‌نامه جورجی زیدان ۱۹۱۶
/ 0 نظر / 204 بازدید