نویسنده: مجید عوضوردی مقدم - ۱۳۸٧/٩/٢۱

تطور و دگرگونی غزل در دوره‌اول عباسی، یعنی از سال 132 هجری (آغاز خلافت عباسی‌ها) تا سال 232 ه(آغاز خلافت متوکل عباسی).دوره عباسی‌ها خود به چهار دوره تقسیم می‌شود

شعر عرب از جاهلیت تا پایان اموی‌ها، سیرهمیشگی خود را به طور تقریبا" یکنواخت طی می‌کرد و بنا به گردش روزگاردچار تغیر و تحول اندکی می‌شد.در میان انواع رشته‌های شعری، غزل (یانسیب) نیز مسیری یگانه را می‌پیمود،مگر در صدر اسلام که کمرنگ‌تر و کم‌رونق‌تر شد، اما باز در دوره اموی به مسیر سابق خود بازگشت .با آغازخلافت عباسی‌ها، تحولی چشمگیر در شعر عرب پدید آمد که بیشترین مظهر وجلوه‌گاه این تحول، غزل بود

تحولات شعری و گرایش‌های خاص‌غزل در حقیقت تابع و انعکاسی بود از تحولات سیاسی و به‌ویژه سیاست‌عباسی‌ها. -2 عباسیان تحولات خود را در زمینه‌ای بنا نهادند که از دوران‌بنی‌امیه و حتی پیش از آن در جامعه ایجاد شده بود. -3 زمینه پدید آمده‌در جامعه آنروز، خود نتیجه کمرنگ شدن باورهای اعتقادی و اصیل مردم بودو آن نیز،نتیجه انحراف در حرکت امامت و نظامت جامعه بعد از رحلت‌نبی گرامی اسلام - صلوات‌الله علیه و آله.. -4 عباسیان نه تنها در جهت‌نشر و گسترش اسلام گامی به جلو ننهادند بلکه به عکس همواره در جهت‌تخریب بنیان‌های اصیل الهی کوشیدند. -5 غزل عصر عباسی، تصویری است ازانحراف اخلاقی و فکری خلفای عباسی

دوره عباسی‌همانگونه که در جدول ابتدای رساله مشاهده می‌شود، خود به چهار دوره وعصر تقسیم می‌گردد.که عصر اول آن از دید عباسی‌ها، دوره شکوفایی ادبیات‌و عصر طلایی حکومت‌عباسیان به شمار می‌رود.تحولات و دگرگونی‌هایی که در این‌عصر در حوزه ادبیات و شعر پدید آمده به گونه‌ای بود که در تاریخ، نقطه‌عطفی ایجاد کرد و اشعاری را پدید آورد که در هیچ دوره‌ای از تاریخ عرب‌سابقه نداشته است ،همچون غزل مذکر و غزل پیرامون غلامیات و شورش علیه‌توصیف اطلال و غیره.به همین جهت می‌توان گفت که اشعار این دوره درحقیقت آینه‌ای است تمام‌نما از وضع دربار و سیاست و مسائل انحرافی واخلاقی و اجتماعی و انحطاط دینی در میان خلفاء و مردم

دوره اول عباسی (یعنی از سال 132 تا 232 هجری) درست‌مطابق است با دوره امامت پنج امام بزرگوار یعنی امام جعفر صادق (ع) -امام موسی‌بن جعفر (ع) - امام رضا (ع) - امام جواد (ع) - امام هادی (ع).که تمام این عزیزان و سروران در طی این دوره و عصر، همواره تحت نظرخلفای عباسی و در فشار و شکنجه و زندان و نهایتا" شهادت بسر می‌بردند.نه‌تنها خود این بزرگان بلکه تمام نزدیکان و وابستگان و پیروان آنان نیزهمواره در ستیز با فشارها و آزارهای جسمی و روحی خلفاء بودند.حتی بسیاری‌از آنان به کشورها و شهرهای دیگر از جمله شهرهای ایران پراکنده یا تبعیدشدند و اکنون قبور بسیاری از آنان در ایران زیارتگاه عاشقان اهل بیت -علیهم‌السلام- است