نویسنده: مجید عوضوردی مقدم - ۱۳۸٧/٩/۱۱

یاقوت حموی متولد ۵۷۴ه ق.وی جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس مشهور قرن هفتم هجری قمری است. نام کامل وی :( شهاب الدین ابی عبدالله یاقوت بن عبدالله الحموی الرومی البغدادی )، و ملقب به «الشیخ الامام» است.

وی از پدر و مادری یونانی متولد می‏شود و در کودکی به اسارت مسلمانان افتاده و همراه بردگان به بازار برده فروشی به بغداد آورده شده‌است. یک تاجر بغدادی که بنام «عسکر ابی نصر ابرهیم الحموی» اورا خرید نمود.سپس او را به مکتب خانه برد تا خواندن ونوشتن بیاموزد تا اینکه بتواند از سواد نوجوان در تجارت خود استفاده نماید، زیرا تاجر مذکور «عسکر الحموی» چیزی از خواندن ونوشتن نمی‌دانست ٬ اما تاجری با تجربه بود. بعد از فراگیری تعلیم اساسی وقررات آن دوران، مولایش عسکر الحموی، یاقوت را در تجارت خانهٔ خود به کار گماشت. از اینجا بود که یاقوت لقب «الحُمَوی» گرفت نسبت به تاجر بغدادی که اورا خریده بود.


آثار

وی آثار متعددی داشته اما بیش از چند کتاب از وی در دسترس نیست که عبارتند از:معجم البلدان .
فرهنگ معجم الادباء.
المشترک وضعا و المفترق صعقا

یاقوت و سفر و تجارت

یاقوت در سنین جوانی بدستور اربابش تاجر بغدادی ٬ بقصد تجارت راه سفر در پیش گرفت و به کیش و عمان و شام و دیگر مناطق سفر کرد. بعد از بازگشت از این سفر تجارتی که با موفقیت همراه بود ، تاجر بغدادی اورا از بردگی آزاد نمود. از اینجا بود که یاقوت دربازار «وراقین» بغداد کار جدیدی پیشه گرفت. ودر همین‏جا راه مطالعه را آغاز نمود. در سال ۵۹۶ هجری قمری دوباره بقصد تجارت به کیش می‌رود. ولی در بازگشت ، یاقوت یامرگ مولایش واربابش تاجر بغدادی رو برو می‌شود. یاقوت از اینجا راه سفر و گردشگری و تجارت به سایر مناطق جهان را آغاز می‌کند و در ابتدا از دمشق دیدن می‌ کند. سپس ادامهٔ سفر می‌دهد ودرسال ۶۱۳ هجری قمری به موصل می‌رسد، از آنجا به اربیل وسپس خراسان ، مرو ، نسا ، خوارزم. در آنجا بود که خبر مغول وحملهٔ خونین آنان درسال ۶۱۶ هجری قمری آغاز می‌شود. یاقوت دوباره از آنجا به موصل می‌رود.سپس به سنجار و سپس به حلب می‌رسد، و درسال ۶۲۶ هجری قمری در حلب فوت می‌کند